Det finst meir bær og sopp i Noreg enn i dei fleste andre land i Europa. Vi kan nesten seie at skogen er eit spiskammer. Vi bør nok vere flinkare til å vare på den maten vi kan finne i skog og mark. Det er sunn og gratis mat som smaker godt. Dessutan har vi godt av å kome oss ut i naturen og få røre på kroppen, samtidig med at det er kjekt å plukke bær og sopp.
Men du må vere heilt sikker på kva det er du skal samle og ete. Er du i tvil om noko, er det lurt å spørje ein som kan meir enn deg. Det er nok ein god regel at du held deg til bær og soppsortar som du kjenner godt, særleg når du er ute på eiga hand utan vaksne med.
Du kan plukke bær og sopp overalt der det er utmark, d.v.s. område som ligg utafor ein inngjerda eigendom.
Sjå på:
http://www.dep.no/md/publ/redgjor/kap11.htm#Heading109
 
 

Bær

Hausten er bærtid . Grunnen til det er at bærplantane nyttar den lange , varme sommaren til å utvikle eller lage bæra.Bæra må jo vere modne før snøen kjem. Dei plantane som ikkje greier å få bæra ferdig på den tida, kan ikkje vekse her hjå oss, men berre i dei strøka som har lengre og varmare sommar enn oss. Dei fleste bæra blir øydelagde av frost, fordi saftcellene sprekk når dei frys. Safta renn då ut av cellene og bæret blir bløtt og vassent.

Du kan lese om dei ulike bærsortane i læreboka di. Oppe på biblioteket er det også fleire fine bøker om bær.
På internett kan du sjå bilete av og  lese om ein del av bærsortane.
Klikk på den bærsorten du vil lese om:
 

BLÅ BÆR

TYTE BÆR

MARK JORDBÆR

BRINGE BÆR

 

Framme ved tavla heng bilete av dei bærsortane vi skal prøve å finne i Kvia. Som de vil sjå er det blåbær,skinntryte, krekling, tyttebær, skrubbær,bringebær og markjordbær. Vi har tidlegare snakka om kva bærsortar som det er vanleg å plukke, som er gode å ete og som vi brukar å lage syltety av. No skal du samanlikne både smak og utsjånad.

• Før onsdag skal de ha plukka  litt av dei ulike bærsortane de finn, slik at de kan smake på dei. Blåbær er det mykje av i Kvia. Ta difor med eit liters-spann kvar og fyll det med blåbær. Reinsk bæra.

• Etterpå skal de røre bæra saman med sukker. De kan ha i om lag 3 dl sukker til ein kilo bær. (Onsdag skal vi  steikje pannekaker og ete med blåbærsyltey attåt). Det syltetyet vi ikkje et opp, skal vi fryse og nytte ved seinare høve.

• Men veit de kvifor jordbæra har fått det namnet det har? Prøv om de kan finne det ut.

• Skriv litt om bærturen, finn bilete av dei ulike bærsortane som du limer attmed teksten.

•  Kvar gruppe lager ei pannekakerøre og steikjer ho. Dekk bord og bland ut saft til drikke.

Sopp

Ein del matsoppar kan forvekslast med giftige soppar , men det er klare skilnadar på dei.
Sjå desse bileta på internett på
 

GRØNN- KREMLE

GRØNN FLUESOPP

Vi skal ikkje la denne informasjonen skremme oss frå å plukke sopp, men heller gå inn for å lære nokre gode soppartar skikkeleg, slik at vi trygt kan plukke dei.
 

Dei soppane vi kan ete, kan vi dele opp slik:
 
Skivesopp (der sporane vert produsert på skiver eller ribber på undersida av hatten ).
Rørsopp, eller poresopp (der sporane vert produsert inne i rør eller porer på undersida av hatten ).
Piggsopp (der sporane vert produsert på piggar som heng under hatten ).
Røyksopp (der sporane vert produsert inne i sjølve fruktlekamen og ikkje på undersida som i dei andre gruppene).
 

Det finst både spiselege og giftige soppar i skogen rundt oss også.  Eg har hengt opp bilete av dei soppane som eg veit veks her omkring. Vi skal studere og prøve å finne alle desse sortane, men først og fremst konsentrere oss om å bli godt kjent med tre gode matsoppar slik at vi  kan dei. Når vi skal ut, skal de få med bilete av desse soppartane slik at de veit kva de skal leite etter (kantarell, lys piggsopp og matriske).

Anders skal vere med oss på sopp-tur torsdag. Han kan mykje om sopp og er ein ivrig soppsankar sjølv. Han vil vise oss kva som er spiselege soppar og fortelje kva dei ulike soppane heiter. Dersom du finn sopp, kan du spørje Anders om det er matsopp som du skal plukke.

• Sjå deg godt ikring om du kan finne dei tre soppane som du har med bilete av. Plukk med deg ein del av dei finaste .

•  Tilbake til skulen skal vi smake på "fangsten". Vi skal steikje noko av den på steikjepanna for smaksprøve. Resten skal vi oppbevare for å ha i hjortegryta som vi skal lage til avslutninga for temaet.

• Finn oppslagsbøker der du kan lese meir om sopp. Finn fram til andre matsoppar enn dei vi plukka. Finn bilete som du kan klippe ut ( eller ta kopi), og skriv litt om desse soppane og om kvar du kan finne dei.