Jakta var opprinnelig heilt fri og tilgjengelig for alle. Men ettersom
vi fekk forbedra samfersmidlar og våpen, førte dette til større
inngrep i viltbestanden, samtidig som oppdyrking av jord og kultivering
av skog innskrenka dei naturlige tilholdsplassane til viltet. Det
blei med dette nødvendig å begrense og regulere beskatninga
av viltet.
ei elste lovene om jakt finner vi i Gulatingslova og Frostatingslova
frå 1100 - 1200 talet. Grunneigarane fekk då rett til jakt
på eigen eigedom. I utmarka var jakta tilgjengelig for alle, unnataket
var jakt på bever, hjort og elg. I 1899 fastsette jaktlova at grunneigarane
fekk eigenrett til all jakt, bortsett frå jakt på rovdyr. I
1932 fekk grunneigarane også eineretten til jakt på rovdyr.
I 1951 gjalt fremdeles grunneigaranes eigenrett til jakt, men det
vart pålagt direktoratet og viltnemda å arbeide for att alle
skulle få beire jaktmogeligheiter. Ved viltlova av 29 mai 1981 kan
grunneigar ved initiativ frå viltnemda og ved vedtak i Direkturatet
for naturforvaltning påleggast å selge jaktkort til allmenheten
under bestemte forutsetningar. Jakta kann likevel ikkje skillast i frå
grunnen for meir en 10 år.
Som nemd tidlegare blei det i 1899 fastsatt at grunneigaren hadde eigenrett til jakt, unnataket var jakt på rovvilt. Jaktlova av 1981 seier at all jakt er freda dersom ikkje det er bestemt at det kan fellast. Denne lova seier også at det skal vere riktig forvaltning av både rovviltet og av det matnyttige viltet. Ved riktig forvaltning blir det lagt vekt på artens levekår, formeiringsevna, og skader dei gjer i ommgivelsen deira. Det er også meget viktig at det er eit overskudd av igjennlevande individ
Dei organisasjonane som har hovedansvaret for forvaltninga er, Miljødepartemanget,
Direktoratet for naturforvaltning, fylkesmannen og kulturutvalget i kvar
enkelt komune. Den sistnemde er forholdsvis ny. Tidlegare var det viltnemda
i kvar komune som hadde ansvaret. I enkelte komunar eksistera denne nemda
enno. Det er her berre snakk om at den har fått eit anna namn, det
er stort sett dei samme folka som sit i kulturuvalget som sat i viltnemda.
Dette er altso blitt lit forandra i løpet av det siste året
, slik at når eit jaktlag eller vald skal søkje om jaktløyve
eller jaktrett, søker dei eit kulturutvalg i komunen i staden viltnemda.
Denne søknaden må sendast inn kvart år. Denne søknaden
skal innehalde kor mange dyr jaktlaget meiner dei kan felle og som er forsvarlig
å felle.
Organisasjonane bestemmer antal dyr ut i frå storleiken på
arealet til kvart jaktlag. Antal dyr blir også bestemt utifrå
stammens størelse i området Det blir også bestemt kva
slags dyr vi skall felle Det blir fastsatt at man skal felle eit vist antal
kalv, eit vist antal hanndyr og resten skal vere valgfritt.
Dette meinar dei forskjellige organisasjonane er ein god forvaltning.
Denne fordelinga av kva slags dyr som skall fellast har vert utsat for
myke kritikk og missnøye.
Det har i den seinare tid blit mykje fokusert på helsa til
hjorteviltet. På bakgrunn av dette er det satt ned ei arbeidsgruppe
av representantar frå veterinærmyndigheter, viltmyndigheter
og viltforskning som har frammsatt eit forslag til eit landsomfattande
helseovervakingsprogramm for hjorteviltet. Programmet omfattar kartlegging
og overvåking av infeksjonsjukdomar, andre sjukdomstilstandar og
forekomst av miljøgifter ved hjortedyra. HOP (helseovervakingsprogram)
skal påvise årsak til sjukdom påenkeltindivid og fange
opp økt sjukdomsforekomstar eller dødelighet i lokale bestander
Programmet vil også bli brukt til å skaffe helsedata frå
hjortevilt i gjennom større, systematiske innsamlingar og undersøkelse
av blodprøve og vevsmateriale.
Komunane og distriktsveterineren er dei lokale aktørane.
Den lokale aktiviteten i HOP omfattar funn av sjukt, skada eller dødt
hjortevilt med prosedyrer for påfølgande handtering og undersøkelse.
Dette skal resultere i ein konklusjon (diagnose) som raporteres og registreres.