Meny:
Startsida
Vektorkoordinatar:
Denne sida
Vektorar i koordinatsystemet:
Koordinat- formlar
Ortogonale vektorar
Parallelle vektorar
Likninga til eit plan i rommet

Vektorar som rette linjesykker (geometrisk)

Vektorkoordinatar i planet Vektorkoordinatar i rommet

Vektorkoordinatar i planet

Vi har eit rettvinkla koordinatsystem, der einingane er like (er dei same) på aksane. Eit slikt koordinatsystem vert kalla eit ortonormert koordinatsystem. For å angi kvar eit punkt ligg, kan vi angi punktet sine koodinatar.
Vi skriv dette som: (x, y)

Døme: P = (1, 4)

I eit ortonormert koordinatsystem brukar vi einingvektorane (ex og ey) som ortonormert basis. Einingsvektoren ex er ein vektor med lengde 1 som peikar langs x- aksen, ey langs y- aksen.
Einingsvektorane står, som aksane i koordinatsystemet vinkelrett på kvarandre.

Vi har teikna inn ein vektor c i koordinatsysdemet ovanfor. Ved å nytte basisvektorane finn vi at:
c=1e1 + 2e2
for å forenkle dette kan vi nytte vektorkoordinatane og skrive slik:
c = [1, 2]

Generellt kan vi seie at:
a1e1 + a2 e2 = [a1, a2]

Legg merke til at denne definisjonen kan brukast begge vegane:
c = 1e1 -2 e2 = [1, -2]
c = -1e1 +2 e2 = [-1, 2]

Generellt har vi her:
c = a1e1 -a 2e2 = [a1, -a2]
c = -a1e1 +a 2e2 = [-a1, a2]

For vektorar som er parallelle med koordinataksen har vi at:
1e1 = 1e1 - 0 e2 = [1, 0]
-2e2 = 0e1 + (-2e2) = [0, -1]

Generellt har vi:
a1e1 = a1 e1 + 0e2 = [a1, 0]
Dersom vektoren er parallell med x- aksen.
a2e2 = 0e1 + a2e2 = [0, a2]
Dersom vektoren er parallell med y- aksen.

La oss sjå korleis vi lettare kan finne koordinatane til ein vektor:

Vi har her teikna vektoren frå A = (1, 2) til B = (4, 4).
For å finne vektorkoordinatane til vektoren frå A til B må vi trekke koordinatane til startpunktet A frå koordinatane til endepunktet B.

Vektorkoordinatane til vektor AB blir då:
vektor AB = [4-1 , 4-2] = [3, 2]

Parallellforskyver vi vektoren slik at han tek til i orego vert koordinarane til startpunktet A = (0, 0)
Dette gjer at vi vil finne vektorkoordinatane til AB ved å lese av koordinatane til endepunktet B
vektor AB = [3, 2]

Vektorkoordinatar i rommet

Eit rettvinkla koordinatsystem i rommet består av tre aksar som parvis står vinkelrett på kvarandre og som skjærer kvarandre i origo.
Koordinatane til eit punkt i rommet (3 dimensjonar) svarar til koordinatane til eit punkt i planet (2 dimensjonar), berre at vi har ein dimensjon meir.

Ein angir også her kvar eit punkt ligg ved hjelp av koordinatsettet, og skriv det som: (x, y, z)

Døme: P = (3, 2, 4)

Vektorar vert også angitt ved hjelp av koordinatar. Her parallellforskyver vi vektoren slik at han tek til i origo og les av koordinatane til endepunktet:

For å finne koordinatane i eit tredimensjonalt koordinatsystem må vi:
  1. drage ein parallell får z- aksen gjennom punktet A, der parallellen skal skjære xy- planet
  2. ifrå skjæringspunktet med xy- planet drage normalar til x- og y- aksen
  3. drage ein normal frå punketet A til z- aksen
  4. lese av skjæringspunkta på aksane.

Her får vi da at x = 1, y = 2, z = 2
Punktet A har koordinatane: A = (1, 2, 2)
Vi skriv vektor a på koordinatform:
a = [1, 2, 2]

Generellt har vi at:
vektor a = [a1, a2, a3]
der a1, a2 og a3 vert kalla koordinatane til vektor a.