kaker og brød selskap og høgtid kjøtrettar andre ting mjølkerettar kokebok
rømmegraut
vassgraut
surmjølksuppe/saupsuppe
grynsuppe
ertesuppe
(RJOMEGRAUT)
Rømmegraut blir brukt i mange høve, men mest til fest. Det er ein rett som blir brukt både til bryllaup, barnedåp, innviing av grendahus, kranselag, slåttegraut (markering av at slåtten er ferdig), jubileum, 17.mai, jonsok og feitetirsdag. Attåt grauten brukar det å vere spekekjøt, spekeskinke og/eller mårpølse. Feittet som kjem av rømmen når grauten kokar, kan enten bli servert ilag med grauten eller det blir ausa opp i ei skål ved sida av.
Oppskrift på rømmegraut frå Utvik:
2 l. H-mjølk
180 gr. semuliegryn
2 l sæterrømme
200 gr. grynmjøl
100 gr. kveitemjøl
litt salt og litt sukker
Framgangsmåte:
Kok ein graut av mjølk og semuliegryn. Kok ein graut av rømme og mjøl til smøret kjem fram. Rør godt heile tida! Ta i salt og litt sukker. Til grauten skal det vere sukker, kanel, rosiner og surmjølk.Overgraut og undergraut frå Utvik: Dette er byggmjølsgraut som blir lagd underst i skåla med rømmegraut oppå.
Overgraut: Kok 2 l rømme i ca. 10 min. Ha på kveitemjølet og rør til feittet skil seg frå grauten. smak til med sukker og salt. Spe med 2 l. mjølk og meir mjøl. Kok ca. 15 min.
Undergraut: Kok opp 2 l vatn. Ha i salt og byggmjøl til passande graut. Denne grauten vert brukt under i fatet med rømmegraut og feitt på toppen. Servèr med godt smør. det kan òg brukast sirup eller sukker og kanel over.
( "Matoppskrifter frå eldre tid i Indre Nordfjord")
VASSGRAUT AV HOMMEL (BYGG)
Denne oppskrifta er henta frå "Matoppskrifter frå Indre Nordfjord" - Stryn- og er fra"gamle dagar".
Ta så mykje mokk (vatn) som du treng. Ha i salt og set det over varmen. Ha i byggmjøl (hommel) og rør i så det ikkje blir klumpete, til grauten kokar.
Vanlegvis drakk dei skjør til, men dersom dei hadde råd hadde dei sukker, smørauge, rømme og søtmjølk til.
eller SAUPSUPPE vert denne suppa kalla . Den er laga av mjølk og rosiner.
(fotograf: Ragge Strand)1 liter surmjølk (saup)
6 dl H-mjølk
1 dl kveitemjøl
1 1/2 dl rosiner eller etter smak
sukker etter smak
Bland saman surmjølk, H-mjølk, kveitemjøl og rosiner medan det er kaldt. Rør i til det kokar og la det koke i ca 5 min. Smak til med sukker før servering. Du kan lage denne suppa av berre surmjølk dersom du ynskjer det.
Suppa skal serverast varm. Til finbruk kunne det bli servert lett piska fløyte til. Saupsuppa/surmjølkssuppa vart ofte brukt til salt mat som til dømes steikt flesk og sild eller salta kjøt.
Dette er ei suppe som blei brukt til "dessert" eller etter middagen i kvardagen. Det er fleire oppskrifter på dennem,men her har eg tatt med to:
Grynsuppe med HAVREGRYN:
3 dl vatn
40 gram lettkokte havregryn
ca. 7 dl h-mjølk
1 ts.salt
Kok havregryna i vatnet til det blir ein tjukk graut. Spe mjølk inn etter kvart og la dette få eit oppkok. Smak til med salt og litt sukker.
Grynsuppe med BYGGRYN:
Kok byggryn - så mykje du har bruk for - saman med vatn til det blir eit suppe. Ha i saft, syltetøy, bær eller frukt og smak til med litt sukker.
ERTRESUPPE som det òg vart kalla, blei svært mykje brukt under haustvinna og treskinga. Det vart brukt alle dei grønnsakene som var tilgjengelege og det kjøtet/flesket som kunne takast.Men kjøtet/flesket var helst røykt, tørka eller salta.Til suppa vart det gjerne servert flatbrød og alltid kokte poteter. Flatbrødet blei gjerne duppa/bløytt i krafta på suppa under måltidet.
Ertesuppe frå Stryn:
500 gram gule erter
250 gram byggryn
ca. 2 kg kjøt/flesk
6 gulrøtter
litt hovudkål
litt kålrot
poteter
Legg erter og byggryn i vatn natta over. Vatn ut kjøtet nokre timar dersom det er salt. Kok erter og byggryn i 3,5 liter vatn saman med kjøtet. Dette må koke til kjøtet er møyrt. ta så i grønnsakene. Potetene må takast i til slutt og pass på så ikkje dei vert kokte sund før servering.
Adresser som kan vere verdt eit besøk:
http://kvasir.sol.no/no/art/food/recip/
http://www.nrk.no/fjernsynskjokkenet/arkiv.html
kokebok meny
